برای مدیریت لجبازی کودکان، با توجه به اینکه یکی از دلایل آن احساس نیاز به نشان دادن قدرت است، در اینجا دو راهکار ارائه میدهم:
۱. دادن حق انتخاب محدود و کنترل معنادار
توضیح: کودکان لجباز اغلب احساس میکنند که کنترلی بر موقعیتهایشان ندارند و این باعث میشود با لجبازی سعی در اثبات قدرت خود داشته باشند. دادن حق انتخابهای محدود به آنها، حس کنترل و عاملیت را در آنها تقویت میکند و نیاز به لجبازی را کاهش میدهد.
نحوه اجرا:
انتخابهای از پیش تعیین شده: به جای اینکه بگویید "لباست را بپوش"، میتوانید بگویید: "دوست داری پیراهن آبی رو بپوشی یا پیراهن قرمز رو؟" یا "اول میخواهی مسواک بزنی یا اول صورتت رو بشوری؟"
محدود کردن گزینهها: همیشه حق انتخابها را محدود نگه دارید (مثلاً دو یا سه گزینه). اگر انتخابهای زیادی به کودک بدهید، ممکن است احساس سردرگمی کند و یا احساس کند که شما کنترل را از دست دادهاید.
پذیرش انتخاب کودک (در حد معقول): اگر کودک یکی از گزینههای شما را انتخاب کرد، به انتخاب او احترام بگذارید. این نشان میدهد که نظر او مهم است و انتخابهایش پذیرفته میشوند.
زمانبندی:این تکنیک را زمانی به کار ببرید که واقعاً میتوانید به انتخاب کودک احترام بگذارید و زمان کافی برای پیگیری آن را دارید.
چرا این راهکار مؤثر است؟
این روش به کودک اجازه میدهد تا احساس کند در تصمیمگیریها نقش دارد و قدرتمند است، اما این قدرت در چارچوب قوانین و انتظارات شما قرار دارد. این کار لجبازی تدافعی را که ناشی از احساس بیقدرتی است، کاهش میدهد.
۲. مذاکره و همکاری (با لحنی قاطع اما همدلانه)
توضیح: به جای اینکه در برابر لجبازی کودک حالت تقابلی به خود بگیرید، سعی کنید با او وارد یک گفتگوی منطقی و همکاریجویانه شوید. این روش به کودک یاد میدهد که چگونه از خواستههایش دفاع کند و در عین حال، به نیازها و دیدگاههای دیگران نیز توجه کند.
نحوه اجرا:
شناسایی نیاز زیربنایی: سعی کنید بفهمید پشت لجبازی کودک چه نیازی نهفته است (مثلاً نیاز به دیده شدن، نیاز به استقلال، خستگی، یا گرسنگی). با همدلی این نیاز را بیان کنید: "میفهمم که دوست داری الان بازی کنی و دلت نمیخواد بری حمام."
بیان خواسته خود به صورت قاطع اما آرام:خواسته خود را به صورت واضح و بدون احساس گناه بیان کنید: "اما الان وقت حمام است تا فردا صبح سرحال باشی."
جستجوی راهحل مشترک (مذاکره):به کودک اجازه دهید بخشی از راهحل باشد. مثلاً: "چطور است که ده دقیقه دیگر بازی کنی و بعد از آن به حمام بروی؟" یا "اگر الان حمام کنی، بعدش میتوانیم با هم کتاب مورد علاقهات را بخوانیم."
تعیین پیامد منطقی: اگر کودک همچنان لجبازی میکند، پیامد منطقی و از پیش تعیین شدهای را اجرا کنید. مثلاً: "اگر الان حمام نکنی، امروز نمیتوانیم به پارک برویم." (پیامد باید مرتبط با رفتار باشد و تهدید نباشد).
تأکید بر همکاری:در پایان، بر این نکته تأکید کنید که هدف، همکاری برای حل مشکل و گذراندن اوقات خوب است، نه تقابل.
چرا این راهکار مؤثر است؟
این روش به کودک نشان میدهد که خواستههایش شنیده میشوند و مورد توجه قرار میگیرند، حتی اگر همیشه نتواند به طور کامل به آنها عمل کند. این کار حس احترام متقابل را تقویت کرده و به جای تقابل، الگوی ارتباطی سازندهتری را آموزش میدهد. همچنین به او یاد میدهد که چگونه با مذاکره و یافتن راهحلهای میانه، به خواستههایش برسد.
هر دو این روشها به کودک کمک میکنند تا احساس قدرت و کنترل را به شیوهای سازنده تجربه کند و از لجبازی به عنوان تنها راه اثبات خود باز دارد.جهت ارزیابی دقیق تر و برسی عوامل دیگر با ما در ارتباط باشید .
